hello world!

Colostrum - pierwszy pokarm, najstarszy lek

„Niech pożywienie będzie lekarstwem” (Hipokrates), czyli plejotropowe właściwości Colostrum bovinum

Colostrum – the first food, the oldest medicine

W ostatnich latach znacząco wzrosło zainteresowanie siarą, jako substancją o wielokierunkowym wpływie na organizm, wykraczającym poza powszechnie znaną stymulację układu odpornościowego. Ze względu na wysoką wydajność i stosunkowo łatwe pozyskiwanie Colostrum obiektem badań są najczęściej krowy mleczne. Powszechnie znana jest praktyka dopajania siarą osesków i cieląt starszych, których matki produkują mało siary lub jest ona niskiej jakości. Ponieważ immunoglobuliny ssaków mają zbliżoną budowę, siara bydlęca może być z dobrym efektem podawana u innych zwierząt gospodarskich i domowych.

Przedmiotem analiz jest możliwość sterowania składem siary po wcześniejszej hiperimmunizacji ciężarnej samicy, jak i nowe warianty wykorzystania składników naturalnie występujących w siarze. Podobnie jak w przypadku zwierząt, coraz częściej dyskutowaną kwestią jest stosowanie Colostrum u ludzi w profilaktyce i terapii wielu zróżnicowanych schorzeń. Dużo uwagi skupia się aktualnie na potencjalnie neuroprotekcyjnych właściwościach niektórych składowych siary, w tym głównie laktoferyny i peptydu bogatego w prolinę, zwanego kolostryniną. Zmienność składu chemicznego siary oraz jej funkcje u potomstwa są aktualnie przedmiotem licznie prowadzonych badań, zarówno w medycynie weterynaryjnej, jak i ludzkiej.

Wpływ siary na układ immunologiczny przewodu pokarmowego

Rola układu pokarmowego opiera się nie tylko na trawieniu, przyswajaniu i wydalaniu niestrawionych resztek pokarmowych. Błona śluzowa wyściełająca przewód pokarmowy na całej długości narażona jest na ciągły kontakt z patogenami zawartymi w pożywieniu. Szczególną rolę dla całego ustroju odgrywa więc obecna w nim tkanka limfatyczna (GALT – Gut Associated Lymphoid Tissue). Obok jej szczelności i ciągłości znaczenie ma przede wszystkim obecność w niej komórek układu odpornościowego, makrofagów, komórek tucznych oraz plazmatycznych wytwarzających przeciwciała klasy IgA. Ich zasadniczą rolą jest opłaszczanie i aglutynacja obcych antygenów oraz neutralizowanie toksyn bakteryjnych i wirusów (1).

Komórkowy system obronny przewodu pokarmowego, skoncentrowany w prawie 70% w jelicie cienkim, obejmuje trzy zasadnicze filary: immunoekskluzję, immunoeliminację oraz immunoregulację. Wpływ siary na śluzówkową tkankę limfatyczną jest zarówno systemowy, jak i miejscowy. Systemowe działanie siary polega na ochronie zewnętrznych i wewnętrznych błon śluzowych ustroju poprzez przeciwciała, które z jelit trafiają do krwiobiegu. Mimo że karmienie siarą chroni głównie przed patogenami z grup korona-, rota-, parwowirusów oraz bakteriami z rodzaju Salmonella, Pasturella, Haemophilus, obrona przed E. coli stanowi najczęściej opisywany efekt protekcyjny (2). Jak jednocześnie donoszą Hess i Runnels, widoczny jest tutaj również efekt synergistyczny, gdyż zakażenie rotawirusowe, wywołując zmiany w enterocytach, umożliwia patogennym szczepom E. coli adhezję do komórek nabłonka jelit. Penhale i wsp. podają, że cielęta, które przeszły zapalenie żołądkowo-jelitowe na tle infekcji E. coli, charakteryzowały się niskim poziomem przeciwciał siarowych (3). W niezależnych badaniach Milon oraz Bessera stwierdzono, że możliwy jest ogólnoustrojowy transfer odporności swoistej, poprzez przenikanie z siary do krwiobiegu komórek somatycznych (4, 5). Dotyczy to głównie limfocytów T, których niebagatelną rolę w szeroko pojętym wspomaganiu odporności podkreślili także Caspari i Riedel (6). Działanie miejscowe siary jest kilkupoziomowe. Poprzez lekko kwaśny odczyn stymuluje ona perystaltykę żołądka i jelit, przez co zapobiega nadmiernemu zagęszczeniu smółki i zaleganiu kału w końcowym odcinku przewodu pokarmowego.

Przyspieszony pasaż jelitowy przeciwdziała z kolei adhezji enteropatogennych szczepów bakterii do nabłonka jelit. Podobne miejscowe działanie wykazują także immunoglobuliny (7). Fakt ten stwarza możliwości stosowania siary u zwierząt po okresie noworodkowym, u których nie dochodzi już do przyswajania immunoglobulin, ale utrzymany zostaje enteroprotekcyjny efekt miejscowy (8, 9). Poprzez zawartość pro- i prebiotyków siara wpływa stabilizująco na acidofilną florę bakteryjną, która konkurując o miejsce wiązania na enterocytach z florą patogenną, eliminuje ją ze środowiska jelit (10). W licznych badaniach sugeruje się znaczną przydatność substancji zawartych w siarze bydlęcej w profilaktyce i leczeniu schorzeń przewodu pokarmowego o etiologii bakteryjnej, wirusowej i pierwotniakowej u ludzi. Ciekawym wnioskiem wynikającym z pracy Brussowa i wsp. jest stwierdzenie, że immunoglobuliny uzyskane z mleka krów szczepionych ludzkimi szczepami wirusowymi wykazują około 100-krotnie większą aktywność biologiczną w porównaniu do immunoglobulin zawartych w mleku kobiecym (11).

Jednymi z pierwszych doniesień o skuteczności hiperimmunizowanego Colostrum w chorobach zakaźnych przewodu pokarmowego są prace dotyczące leczenia kryptosporydiozy u pacjentów z niedoborami odporności. Artykuł opublikowany w „British Medical Journal” w 1986 r. zawiera opis przypadku dziecka z wrodzoną hipogammaglobulinemią, u którego zdiagnozowano kryptosporydiozę, nie poddającą się tradycyjnemu leczeniu.

U 3-letniego pacjenta zastosowano terapię z wykorzystaniem hiperimmunizowanego Colostrum bovinum podawanego początkowo w ilości 45 ml/h (w mieszance z ubogolaktozowym preparatem mlekozastępczym, w proporcji 1:4) przez sondę nosowo-żoładkową przez 12 dni, a następnie doustnie przez kolejne 4 dni. Wycofywanie objawów choroby pod postacią wymiotów zauważono już w 3. dniu terapii, ustąpienie biegunki odnotowano w 5. dniu leczenia. Wykonywane systematycznie badania kału wykazywały zmniejszającą się liczbę oocyst Cryptosporidium parvum, aż do całkowitego ich braku w badanym materiale po tygodniu stosowania preparatu. Pomimo wystąpienia u dziecka bardzo rzadkiego powikłania kryptosporydiozy, jakim jest obecność oocyst w drogach żółciowych, artykuł podsumowano stwierdzeniem o celowości stosowania Colostrum bovinum w terapii przewlekłych infekcji u pacjentów z niedoborami odporności (12). Potwierdzeniem tego przypadku okazał się kolejny artykuł dotyczący leczenia kryptosporydiozy u 4-letniego dziecka z niedoborem odporności na tle zakażenia wirusem HIV. Podobnie jak w przypadku poprzedniego pacjenta, po zastosowaniu hiperimmunizowanego Colostrum bovinum zaobserwowano wycofanie objawów choroby i eliminację patogenów, potwierdzone wynikami badania kału i biopsji jelita cienkiego (13). Ostatnim doniesieniem związanym z celowością stosowania Colostrum bovinum w leczeniu kryptosporydiozy jest praca Schmidt i Kuhlenschmidt z 2008 r., która sugeruje, że oprócz immunoglobulin znaczenie mogą mieć również inne składniki zawarte w Colostrum. Autorzy sugerują możliwy hamujący wpływ długołańcuchowych kwasów tłuszczowych zawartych w Colostrum na wczesne etapy infekcji C. parvum (14).

W pracy Sponsellera i wsp., opublikowanej w „The Journal of Infectious Diseases”, poddano ocenie skuteczność w leczeniu przewlekłych zakażeń Clostridium difficile z wykorzystaniem hiperimmunizowanej siary bydlęcej. Clostridium difficile należą do Gram-dodatnich bakterii beztlenowych, stanowiących przyczynę rzekomobłoniastego zapalenia jelit, będącego najczęściej skutkiem eradykacji własnej flory jelitowej pacjentów poddanych szerokospektralnej antybiotykoterapii (15). Wśród zwierząt modelowym przykładem podatności na infekcje tym patogenem są chomiki syryjskie (Mesocricetus auratus). Podanie im preparatów z klindamycyną indukuje zapalenie jelita grubego (colitis) o ciężkim przebiegu. Wśród objawów, poza owrzodzeniami i krwawieniem z przewodu pokarmowego, pojawia się biegunka, prowadząca często do śmierci (16). Badanie Lyerly i wsp. potwierdziło skuteczność stosowania immunoglobulin pochodzących z siary bydlęcej w terapii chomików zainfekowanych Clostridium difficile (17). Rosnąca liczba zachorowań na tę jednostkę chorobową wśród ludzi, której przyczyn – poza antybiotykoterapią – upatruje się także w powszechniejszym stosowaniu cytostatyków i przebywaniu w środowisku szpitalnym, spowodowała konieczność poszukiwania nowych możliwości terapeutycznych. Stosowana standardowo antybiotykoterapia powoli wyczerpuje swoje możliwości. Wyizolowano już szczepy oporne na większość antybiotyków i chemioterapeutyków. Częstsze występowanie nawrotów choroby po antybiotykoterapii spowodowało konieczność zastosowania nowych metod w skutecznym leczeniu tego schorzenia. Obok bakterioterapii fekalnej Sponseller zwrócił uwagę na skuteczność hiperimmunizowanego Colostrum bovinum w terapii przewlekłych zakażeń Clostridium u prosiąt.

Badaniu poddano grupę prosiąt z objawami biegunki o etiologii Clostridium difficile, którym podawano hiperimmunizowane Colostrum bovinum. Grupę kontrolną stanowiły prosięta, które otrzymywały Colostrum od krów nie poddanych wcześniejszej immunizacji toksynami Clostridium. U prosiąt z grupy badanej zaobserwowano znaczne ograniczenie lub nawet całkowite zniesienie objawów choroby pod postacią biegunki i colitis, w porównaniu do grupy kontrolnej. Wyniki prowadzonych w tych grupach obserwacji wskazują na większą niż w przypadku antybiotykoterapii skuteczność podawania immunizowanego Colostrum w przypadku biegunki bakteryjnej, przy jednorazowym braku niekorzystnych efektów ubocznych. Dodatkową obserwacją jest brak wpływu liofilizacji na wartość biologiczną Colostrum oraz brak dyskryminującego wpływu na ludzką florę jelitową (15). Podobne wnioski zawarto w pracy Sugiharto i wsp., w artykule opublikowanym w marcu 2015 roku w „British Journal of Nutrition”, który porównuje efekty żywienia prosiąt z wykorzystaniem siary bydlęcej lub siary świńskiej w porównaniu do karmienia zwierząt preparatami mlekozastępczymi, w kontekście odpowiedzi immunologicznej i kolonizacji jelit przez enterotoksyczne szczepy E. coli. W pracy dowodzi, że karmienie prosiąt preparatami mlekozastępczymi znacznie podwyższa ryzyko kolonizacji przewodu pokarmowego bakteriami patogennymi, w porównaniu do mniejszego ryzyka w przypadku prosiąt karmionych siarą. Nie obserwuje przy tym różnicy pomiędzy grupami karmionymi Colostrum bovinum lub mlekiem matki (18).

Obok opisywanych szeroko immunoglobulin w profilaktyce zakażeń przewodu pokarmowego wymienia się także nieswoiste czynniki antybiotyczne, takie jak: lizozym, laktoferyna i laktoperoksydaza. Pammi i Abrams w pracy opublikowanej w Cochrane Database Systemic Reviews badali wpływ doustnej podaży laktoferyny w prewencji sepsy i martwiczego zapalenia jelit (NEC – necrotizing enterocolitis) u dzieci urodzonych przedwcześnie. Zauważyli, że podaż laktoferyny, bez względu na obecność lub brak dodatkowej suplementacji probiotykami, znacznie obniża ryzyko posocznicy o etiologii grzybowej oraz występowania martwiczego zapalenia jelit. Izolowana podaż laktoferyny obniżyła także śmiertelność noworodków, co tłumaczy się między innymi mobilizacją układu odpornościowego wcześniaków do walki z infekcjami. Nie zaobserwowano wpływu podaży laktoferyny na częstość występowania chorób/zapaleń płuc oraz czas pobytu dzieci w szpitalu. We wnioskach pracy zaznaczono także konieczność długofalowej obserwacji dzieci także pod kątem ich oceny neurologicznej oraz konieczności ustalenia wielkości dawek, częstości podawania oraz pochodzenia laktoferyny (ludzka vs bydlęca) w terapii objętych obserwacją schorzeń (19). Opisana praca stanowi potwierdzenie przeprowadzonej kilka lat wcześniej analizy skuteczności Colostrum bovinum w przypadku endotoksemii u zwierząt. Autorzy tego badania wystymulowali endotoksemię u szczurów poprzez podanie im zawiesiny zawierającej E. coli w mieszance z antybiotykami prowadzącymi do uwolnienia lipopolisacharydów bakteryjnych, odpowiedzialnych za wystąpienie ogólnoustrojowej reakcji zapalnej – sepsy/posocznicy. Jednorazowo, za pomocą rurki umieszczonej w dwunastnicy, zwierzętom z grup badanych podano Colostrum bovinum lub Colostrum bovinum dodatkowo wzbogacone laktoferyną, grupie kontrolnej natomiast podano albuminę ludzką. Na podstawie przeprowadzonej analizy opartej na badaniu osocza oraz popłuczyn z jamy otrzewnej i węzłów chłonnych pobranych z krezki stwierdzono ewidentną skuteczność podaży Colostrum vs albumin w przypadku szoku septycznego. Ponadto stwierdzono, że Colostrum wzbogacone dodatkową ilością laktoferyny redukuje zarówno endotoksyczną aktywność osocza, jak i kontaminację bakteriami jamy otrzewnej. Artykuł podsumowano zdaniem, zgodnie z którym zarówno immunoglobuliny, jak i laktoferyna zawarte w Colostrum, po podaniu dojelitowym, mogą przyczyniać się do eliminacji endotoksyn w przypadku szoku septycznego, mając znaczenie także w terapii ludzi cierpiących z powodu sepsy (20). Opis terapeutycznych właściwości Colostrum bovinum w terapii schorzeń przewodu pokarmowego (od chorób przyzębia i jamy ustnej, poprzez infekcje środkowego i dolnego odcinka przewodu pokarmowego) spowodowanych przez infekcje patogenami typu: Streptococcus mutans, Helicobacter pylori, Campylobacter jejuni, Clostridium difficile, Escherichia coli, Cryptosporidium parvum oraz grzybów z rodzaju Candida i Rotawirusów), i nierzadko towarzyszących im powikłań systemowych, zawarto w pracy Weinera i wsp., będącej szerokim podsumowaniem dotychczasowej wiedzy na temat celowości stosowania Colostrum bovinum i jego skuteczności w stymulacji odpowiedzi immunologicznej u zwierząt i ludzi (21).

dr n. med. Maria Serdyńska

PROGEN ACTIV

Naturalne, bioaktywne preparaty wzmacniające dla zwierząt na bazie colostrum bovinum.
ZAMÓW TERAZ
2018 © TAURUS GEN. Wszelkie prawa zastrzeżone. Polityka prywatności.
Wykonanie: Bergstone.pl
envelope-ofacebook-squarephoneglobe